25 maart 2019

25 maart heeft een speciale betekenis voor alle Grieken. Het is een dubbel feest. Alle orthodoxe christenen vieren de Annunciatie (Ευαγγελισμός της Θεοτόκου), de verschijning van de engel aan Maria, maar ook viert iedereen de Onafhankelijkheidsdag.

Meer achtergronden van deze dag vind je hier

Een aantal vrouwen van de culturele vereniging Morfes gaat vandaag naar de herdenking in traditionele kleding, waaronder ik. We verzamelen ons om 10 uur in het clubgebouw, daar worden de hoofddoeken nog omgedaan en dan vertrekken we naar het plein van de kerk in Katastari.
Er is dan al een viering in de kerk bezig, maar buiten de kerk is het ook druk. Na de dienst binnen is er nog een korte plechtigheid buiten en dan worden er kransen gelegd bij het monument van de onafhankelijkheid. Dan wordt het volkslied gespeeld en loopt het muziekkorps naar de straat. Kinderen in traditionele kleding en kinderen in schooluniformen gaan er achter aan. Na een tijdje komt het muziekkorps over de straat terug gelopen en lopen de kinderen er in de pas achter.

Kathara Devtera = Καθαρά Δευτέρα = Schone Maandag

Vandaag is de eerste officiële dag van de vasten. Het is de dag dat de 'saracosti' begint, wat de periode van 40 dagen betekent waarin de Grieks-orthodox gelovigen vasten. Je zult de woorden 'chronia polla kai kali sarakosti' horen als de Zakynthianen wensen dat alles goed gaat in deze periode. Dit feest is niet op een vaste datum omdat het verbonden is met Pasen.
Vanwege de vasten in de aanloop naar Pasen wordt er geen vlees, zuivel, vis, gevogelte of gerechten die met deze voedingsmiddelen zijn bereid, gegeten. Schelpdieren kunnen worden gegeten, maar drie dagen per week zijn vleesloze dagen tijdens de resterende weken van het vasten. Tijdens de Goede Week, de week vóór Pasen, zal het volledige vasten plaatsvinden. Palmzondag, de eerste dag van de Heilige Week, is een dag waarop alleen vis- en visgerechten worden geserveerd.

Lang geleden tekenden mensen mevrouw Sarakosti om de dagen vóór Pasen te tellen. Ze tekenden geen mond op haar gezicht omdat ze de 7 weken lange periode vóór Pasen vertegenwoordigde. Haar handen zijn gevouwen vanwege de vele gebeden. Ze had zeven benen en voeten, één voor elke week van de Sarakosti. Elke zaterdag sneden ze een been van haar af. De laatste etappe is dus de Heilige week.

Zakynthos deed het wat anders dan de rest van Griekenland en heeft haar eigen manier om de vasten te tellen. Zij maken geen non met zeven benen, maar zeven verschillende nonnen, één voor elke week. Elke non heeft de symbolen met betrekking tot elke zondag door de periode van de Grote vastentijd. De eerste zes dragen zwart, maar de zevende is in het rood gehuld en geeft de Heilige week aan die voor haar ligt. Ze worden meestal ergens geplaatst om gezien te worden en elke nieuwe week wanneer iemand voorbijgaat, zetten ze de non naar de juiste plek.

Andere tradities die beginnen met Kathara Devtera staan bekend als de 'Koulouma', waar Grieken traditionele gerechten bereiden op basis van de vastentijd, de meest populaire zijn taramosalata (viskuitsalade), octopus en garnalen, en natuurlijk de lagana, een plat, ovaal speciaal soort brood alleen gemaakt voor Kathara Devtera. Halvas is een snoepje dat ook op tafel moet worden gezet. Deze dag moet worden gevierd met geliefden en het betekent meestal picknicken, het weer toestaat.


Vliegers zijn een must, hoewel er geen exact bewijs is hoe vliegers een traditie werden op deze dag. Sommigen beweren dat het een Aziatische oorsprong heeft en dat er wensen zouden worden geschreven op hun vliegers, zodat de goden hen konden toestaan.
Hoewel er suggesties zijn die de oude Grieken  wiskundige Archytas van Tarentum (440-360 v. Chr.) was de eerste die een vlieger ontwierp en gebruikte in zijn aërodynamische experimenten, en er is ook bewijs van aardewerk uit de klassieke periode dat een jonge vrouw met een vlieger te zien is. Waar het ook vandaan kwam, toch houden de Grieken deze traditie nog steeds bij.

Carnaval 2019

Vandaag is het de laatste dag voordat de vasten morgen ingaat. Morgen is het as maandag, schone maandag of in het Grieks kathari deftera (Καθαρή Δευτέρα). Nog 40 dagen is het tot Pasen en veel mensen laten nu vlees, melk- en melkproducten en nog wat andere etenswaren staan. Maar dat betekent ook dat het vandaag de laatste dag was van het carnaval én dat vandaag de grote optocht door de stad zou trekken. Wij gingen er kijken en kwamen Nederlandse kennissen tegen en hebben gezellig met hen de optocht vanaf een terrasje zitten bekijken. Wat een kleuren en wat een gezelligheid, maar ook véél muziek, gefluit, en dat harder dan hard. Veel blije mensen, maar ook kinderen voor wie het allemaal nog een beetje veel is. Maar wat leuk om weer mee te maken.

Agios Dionysios-dag 17 december 2018

Vandaag is zijn sterfdag en we rijden naar de stad om naar de processie te gaan kijken. Op 24 augustus is er ook een Agios Dionysios-dag (lees hier meer over op deze blog) dan is het veel drukker in de stad, want dan zijn er natuurlijk ook heel veel toeristen. Dan is de hele stad ook afgesloten, nu kunnen we gewoon parkeren waar we altijd parkeren als we de stad ingaan, bij het busstation. We lopen tot een straat waar al olijfblaadjes op de grond liggen. Hier komen ze dus langs. Eerst komen de vaandeldragers, dan de harmonie van Katastari, vervolgens veel kinderen van de verschillende scholen en een trommelkorps. In de verte zien we dan al de priesters van de kerken op het eiland en de glazen kist waarin de mummie staat. Het geheel wordt begeleid door politie en militairen met geweren. Dat is waarschijnlijk een gevolg van de verschillende aanslagen die er gepleegd worden over de gehele wereld. De kist van de mummie wordt gevolgd door een aantal hoge Grieks-Orthodoxe geestelijken en dan een lange, lange rij belangstellenden. Vaak horen we "chronia pola" oftewel "vele jaren".
Wij bedenken om langs de haven naar het Solomosplein te lopen want daar komen ze in augustus ook langs. Als we er zijn is er nog geen spoor van het begin van de stoet en dus lopen we de (volgens ons) route terug. Geen spoor, geen olijfblaadjes op de grond. We gaan wat sneller lopen en horen dan in de verte wat muziek. Op naar de Dionysios-kerk bij de haven. En inderdaad, de stoet blijkt in december een veel kortere route te nemen, maar we zijn nog op tijd en blijven nog even wachten. Als we iets later naar de auto lopen horen we vuurwerk en andere harde knallen. Dit betekent dat Dionysios weer in de kerk is. Weer rust voor hem tot 24 augustus."
"Και του χρόνου με υγεία!" en "tot volgend jaar met gezondheid!"

Sint Nicolaas of Agios Nikoloas

Het volgende stuk las ik vandaag en ik vond het wel leuk om dit op deze 6e december te plaatsen

De enige echte Sinterklaas komt uit Griekenland

Sinterklaas is weer weg uit Nederland. De Nederlanders en de Belgen maken zich druk om de racistische beeldvorming over Zwarte Piet. Maar de Grieken hebben ook een punt als de media weer eens kuddegedrag vertonen en onjuist schrijven over de afkomst van Sinterklaas. Een mooie gelegenheid dus om even recht te zetten wie Sinterklaas nu eigenlijk is en waar hij nu echt vandaan komt.

Naamdag
Zoals inmiddels wel algemeen bekend is zijn alle Grieken, en volgens mij ook alle Orthodoxen wereldwijd, vernoemd naar een heilige. Ook Sinterklaas is een heilige vandaar de uitdrukking “Goed heilig man”. Eens per jaar wordt de herdenking van zo’n heilige gevierd. Enkele bekende namen die gevierd worden zijn Christos (25 december), Giannis (7 januari), Dimitrios (26 oktober), Maria (15 augustus) en Valentinos (14 februari). Het woord Agios betekent trouwens heilige.

Ieder jaar op 6 december "verjaart" Sinterklaas in Nederland. In Griekenland heeft iedereen die Nikos, Nikolaos, Nikoletta en alle afgeleidingen die met Niko beginnen zijn of haar naamdag op die dag. Niet te verwarren met 5 december, want dat is pakjesavond, de avond voor zijn viering.

Afkomst
Elk jaar rond deze tijd laait de discussie weer op over de afkomst van Sinterklaas. De Spanjaarden beweren dat hij uit Spanje komt, op Turkse scholen wordt verteld dat hij uit Turkije komt en de Grieken roepen dat Sinterklaas een rasechte Griek was. De Germanen beweren zelfs dat hij afstamt van hun opper god Wodan en de Finnen zijn een beetje in de war, want die denken dat Agios Nicolaos dezelfde man is als Agios Vasilios, beter bekend als de Kerstman. Elk jaar publiceer ik ook een artikel hierover en dit jaar dus weer. Zo worden misverstanden voorkomen en worden mensen en vooral kinderen juist geïnformeerd.

Geboorte
Sinterklaas werd geboren rond het jaar 280 na Christus in Patara (Lycia et Pamphylia), woonde op latere leeftijd in Myra, destijds beide Grieks/Romeinse plaatsen in Lycie binnen het Byzantijnse Rijk en tegenwoordig vallend binnen de landsgrenzen van Turkije. Er werd in die provincies destijds Oud- Grieks gesproken omdat het voornamelijk bewoond werd door Grieken. Het was immers Grieks grondgebied geweest, totdat het werd veroverd door de Romeinen.

Dat Turkije vandaag de dag Myra heeft omgedoopt tot de naam Demre nemen we maar even voor kennisgeving aan. Turkije bestond toen trouwens nog niet. De landsgrenzen tussen Turkije en Griekenland zijn overigens pas ergens rond 1920 van de vorige eeuw bepaald, ruim 1600 jaar later na de geboorte van Agios Nicolaos. Hij overleed op 6 december 342 na Christus en om die reden herdenken we hem dus ook ieder jaar op 6 december.

Beschermheilige schepen
Sinterklaas werd geboren uit rijke ouders en omdat hij erg welvarend was hielp hij arme mensen. Het schijnt zelfs zo te zijn dat toen hij priester was en later bisschop werd, daar komt ook waarschijnlijk dat rode gewaad vandaan, hij al zijn bezittingen heeft weggegeven aan arme mensen.
Een ander verhaal doet zich de ronde dat hij ooit een matroos heeft doen herrijzen uit te dood en of dat nu is opgeblazen of niet, feit blijft dat alle schepen in Griekenland de icoon van de beschermheilige Agios Nikolaos bij zich hebben als beschermheilige van de zeelieden. Hij is ook beschermheilige van de Griekse marine trouwens. Het zal ook geen toeval zijn – om bovenstaande reden - dat Sinterklaas altijd aankomt per stoomboot in Nederland en België.

Zwarte Piet
En dan de in Nederland gevoelige discussie over zwarte Piet. Piter, zoals zijn echte naam luidde, was een getinte Ethiopische slaaf die werd vrijgekocht door Agios Nicolaos op een markt. Hij werd de hulp en knecht van de bisschop. Uit dankbaarheid wilde hij vrijwillig Agios Nicolaos de rest van zijn leven dienen. In die tijden was het gebruikelijk dat welvarende mensen slaven in dienst hadden. Er wordt zelfs gezegd dat Agios Nicolaos wel vaker slaven vrijkocht

Christelijk feest
Nu staat nu toch wel vast dat de viering van Sinterklaas een christelijk feest is, getuige ook de rode mijter die hij op zijn hoofd heeft met het christelijk symbool erop en bisschop was, dat duidelijk een Christelijk “beroep” is. Wist u trouwens dat zijn priesterkleed 33 knopen had, verwijzend naar het aantal levensjaren van Christus? En dat het woord Nikolaas afstamt van de Griekse woorden Nike en Laos, dat overwinning voor het volk betekent?

Geen Turkse roots
Dat Sinterklaas dus een Turk zou zijn is gezien bovenstaand al direct weerlegd, want de Turken, of beter gezegd de Ottomanen waar de Turken van afstammen, kwamen pas ergens rond het jaar 1400 naar Europa vanuit het verre Oosten en kwamen met hun veroveringen niet verder dan Griekenland. Ongeveer 98% van de Turken belijden het Islamitisch geloof en zijn niet vernoemd naar Christelijke heiligen. Althans ik ken geen enkele Turk die Nikos of Nicolaas heet en rond loopt met een mijter afgebeeld met een kruis op zijn hoofd. En zelfs 6 december wordt in Turkije niet gevierd voor zover ik heb kunnen ontdekken. De enige aanspraak die gemaakt kan worden door de Oosterburen van Griekenland is: Agios Nicolaos was geboren in Lycie en dat is nu Turks grondgebied.

Geen Spaanse roots
Dan zegt u nu misschien wel dat u het al erg onwaarschijnlijk vond dat de Sint uit Turkije komt, maar hoe zit het dan met het fabeltje dat ook gezongen wordt: "Zie ginds komt de stoomboot uit...... Spanje weer aan", implicerend dat de Sint wel eens uit Spanje zou kunnen komen? Helaas, ook dat klopt niet.

Na de dood van Agios Nicolaos werden zijn botten begraven in Myra. Zijn begraafplaats werd een heus bedevaartsoord maar in 1087 werden zijn botten getransporteerd naar het Zuid Italiaanse Bari, dat destijds een Spaanse koning had en dus Spaans grondgebied was. In 1087 na Christus is zelfs een kerk gebouwd in Bari, vernoemd naar de heilige Nicolaas. Het zelfde jaartal dat de zeelieden zijn botten overbrachten van Myra naar Bari om deze veilig te stellen. Er woeden immers oorlogen en men wilde zijn botten niet “verloren” laten gaan door veroveraars. Dus ook dat is bij deze rechtgezet. De Sint was geen Spanjaard en komt ook niet uit Spanje.

Geen Germaanse roots
Volgens de geschiedenis van de Germanen over Wodan, hun oppergod, zijn er veel overeenkomsten met wie Sinterklaas nu is, waardoor het fabeltje gevoed wordt dat de Sint wel eens daarvandaan zou komen. Klinkklare onzin: De Germanen gingen pas in de 5e eeuw na Christus het Christelijke geloof belijden, werden door de Romeinen beschouwd als barbaren en de enige overeenkomst is dat Wodan een mijter op had en een baard had. Veel te weinig argumenten natuurlijk om te zeggen: De Sint komt uit Germania.

Het heden
Zijn botten liggen nog steeds begraven en tentoongesteld in de Basillica di San Nicola in het Zuid Italiaanse Bari en het grappige is dat de minister van Cultuur van Turkije nu al een paar keer heeft gevraagd of de botten terug mogen naar Turkije als zijnde Turks erfgoed. Het is maar goed dat de Grieken niet zo'n verzoek neerleggen bij de Turkse minister van Cultuur aangaande het Griekse erfgoed dat nog in Turkije ligt, want dan zijn ze in Turkije nog wel even bezig met Grieks erfgoed terug te geven. Ik geloof ook niet dat ze het Turks verzoek erg serieus nemen in het Vaticaan.

Conclusie
Laat u dus niet om de tuin leiden op uw werk, school of verjaardagsfeestje. Zijn enige echte naam was Agios Nicolaos, Bisschop van Myra, geboren in Patara, sprak Oud Grieks en had Griekse ouders.

In sommige landen is Agios Nicolaos zelfs een samensmelting met Agios Basilios (Kerstman) en noemen ze hem als een en dezelfde persoon simpelweg Santa Claus of Papa Noel. In mijn volgende column zal ik hierover schrijven want het zal u niet verbazen dat ook Agios Nicolaos en Agios Vasilios twee verschillende heiligen waren die beide Griekse roots had.

Giannis Garlemos - internetredacteur Griekseagenda.nl

15 augustus Maria Hemelvaart

Vandaag is de dag van Maria Hemelvaart. Ieder jaar wordt op deze dag de Heilige Moeder Maria geëerd. Deze dag is een van de belangrijkste religieuze feesten voor de Grieks-Orthodoxen.
Het feest wordt groots gevierd en velen noemen het ‘het Pasen van de zomer’. Overal in Griekenland verzamelen gelovigen zich bij kerken en kloosters en houden processies met iconen. Dat zijn iconen van de Heilige Maagd Maria die de afgelopen eeuwen gevonden zijn, in periodes dat de mensen het erg moeilijk hadden. Men gelooft dat al deze iconen wonderbaarlijk zijn en in iedere hoek van Griekenland is er wel een verhaal over de wonderen die als gevolg van Maria gebeurd zijn. De Heilige Moeder is immers voor Grieken degene die steun, hoop en troost geeft in moeilijke tijden. Men zegt, als je het erg moeilijk hebt, vraag hulp aan Maria, want zij zal je wens aan haar zoon Jezus doorgeven en omdat Jezus erg veel van zijn moeder houdt, verleent hij haar alle gunsten.

Ook is het vandaag de naamdag voor iedereen die Maria, Panagiottis, Panagiotta of een daarvan afgeleide naam hebben. En dat zijn er veel, heel veel. Ook ons buurmeisje, de oudste dochter van Gianna en Aris, heet Maria. Dus is het dubbel feest.

10 dagen geleden zijn de gelovigen al begonnen met de vasten. Zij mochten vanaf toen geen vlees, melk, melkproducten en eieren meer eten. Vandaag wordt het afgesloten en zal er een groot feest zijn bij de kerk van Katastari. Wij zijn weer uitgenodigd om het vanavond te vieren met onze Griekse familie. Vanochtend was er eerst weer een dienst en nu is Ioanna druk in de weer met het klaarmaken van lekkere onderdelen van een maaltijd. Haar moeder en schoonzus doen de rest. De hele dag ruikt het hier al heerlijk en het moet nog een paar uur opstaan.

We zorgen dat we om 20 uur bij de kerk van Katastari zijn en krijgen daarom nog een restje van de dienst mee. Opeens krijgt het fanfare een seintje om op te stellen en komen de priesters met de icoon van Moeder Maria en de andere belangrijke zaken naar buiten. Ook het kleine mannenkoor waar de mannen van onze Griekse familie in zingen, loopt mee. Dit koor verzorgt altijd alle gezongen gedeeltes in de kerkdiensten van deze kerk. Dan lopen ze, met een steeds langere stoet gelovigen er achteraan, door de straten van Katastari. Tegen 21 uur zijn ze weer terug en wordt het geheel afgesloten door de priesters.

Aan het eind klinkt het volkslied van Griekenland en dan verhuist iedereen naar het kerkplein, waar het podium voor de muziek en veel tafeltjes en stoelen al klaarstaan. Eén grote tafel is gereserveerd voor onze Griekse familie. Langzaam komt iedereen daar bij elkaar, maar de vader van onze familie, Nikos, verruilt zijn taak in het mannenkoor voor een plaats op het podium met zijn gitaar. Het wordt heel gezellig als na een tijdje alle heerlijk voorbereide onderdelen voor het feestmaal op tafel komen, samen met de blikjes frisdrank, water en bier. Dan begint ook de muziek ook te spelen en langzaam komen de benen van de vloer. Griekse dansen en de quickstep en wals wisselen elkaar af. Iets na twaalf uur wordt er vuurwerk afgestoken en daarna gaat het feestje gewoon door. Tegen 2 uur wensen wij iedereen Kalinichta (goedenacht) en lopen we terug naar Chartata.
Het is weer een super avond geweest, we hebben er volop van genoten.

De 1ste Mei - Πρωτομαγιά

Het is vandaag 1 mei en Griekenland viert de lente. De gewoonte van Protomaja (1 mei) vindt zijn oorsprong in het oude Griekenland en viert de lente en de natuur met een bloemenfestival.
Maios (mei) de laatste maand van de lente dankt haar naam aan de godin Maja, een godin die haar naam aannam van het oude woord Maia, de verpleegster en de moeder. Mei, volgens de Griekse folklore, heeft twee betekenissen: het goede en het slechte, de wedergeboorte en de dood. De gewoonte is de viering van de uiteindelijke overwinning van de zomer op de winter, aangezien de overwinning van het leven tegen de dood teruggaat tot de oudheid en zich verzamelde op de eerste dag van mei. Deze dag was ook gewijd aan de godin van de landbouw Dimitra en haar dochter Persephone, die deze dag uit de onderwereld tevoorschijn komt en naar de aarde komt. Haar komst naar de aarde vanuit Hades markeert de bloei van de natuur en de geboorte van de zomer.
Een ander oud feest waar Protomaja zijn wortels heeft, is Anthestiria, een viering ter ere van Dionysos (de Griekse God van theater en feesten), een festival van zielen, planten en bloemen, dat de wedergeboorte van mens en natuur viert.

Wat een prachtige dag vandaag. Schitterend weer en lachende en dansende mensen. Vorig jaar was het de 1ste keer dat we dit feest meemaakten. Toen zijn we er even geweest en was het feest bij het kleine kerkje van Agios Giorgios in Katastari. Nu was er een andere locatie gevonden bij het klooster van Ioannis Prodromou Katastari (het klooster waar we vaak langs lopen op een wandeling) en werden we helemaal in het feest ondergedompeld, de hele middag. Leo maakte foto's en ik mocht meehelpen bij de verkoop van heerlijke zoetigheden en dranken. Ook werd er natuurlijk muziek gemaakt én gedanst. Het was echt een feest. Geweldig!!!

De souvlaki is bijna klaar

Jong geleerd ... oud gedaan

Er wordt hier gewerkt 😀

En dit was op Zante News Time

Goede Paasdagen - Kalo Pasxa - Καλό Πάσχα

Het is dit weekend Pasen in Griekenland en dat is het belangrijkste kerkelijke feest hier. Iedere dag was er deze week (de Grote Week - To Megalo Efdomada) wel iets te vieren of te herdenken. In de kerken waren er iedere dag diensten. Omdat wij geen kerkgangers zijn hebben we niet meegedaan aan al die bezoeken, maar we hebben wel besloten om naar de nachtdienst te gaan op zaterdagavond in de kerk van Chartata, daarin speelt het doorgeven van het Licht een grote rol. Op Paaszondag zijn we uitgenodigd bij Soula en Nikos, onze Griekse "familie", op Paasmaandag zijn we bij Olga en Kostas, onze buren en vrienden.

Vervolg:

 Om 23.30 uur werden we met de auto opgehaald door Kostas en Olga om naar de kerk te gaan. Langzamerhand werd het kerkje overvol. iedereen had kaarsen bij zich. Rond 10 voor 12 gingen de lichten uit en kwam de priester met 1 brandende kaars binnen. En er kwamen anderen hun kaars aansteken aan deze kaars en zo ging het verder tot iedereen een brandende kaars had. Met de brandende kaarsen ging iedereen naar buiten en daar zei de priester nog iets en was het wachten op 12 uur. Toen knalde het vuurwerk en wenste iedereen elkaar Chronia Polla (vele jaren) en Christos Anesti ("Χριστός ἀνέστη!" - "Christus is verrezen!") en daarop antwoord je dan Alithos Anesti ("Ἀληθῶς ἀνέστη! " - "Hij is waarlijk opgestaan"). Het was een bijzondere avond (nacht) om mee te maken, ik vond het heel indrukwekkend.  Dan gaan we met de auto terug naar huis en hoeven nu niet zoveel moeite te doen om de kaarsen brandend te houden. Buiten was dat iets moeilijker. Als we thuis zijn doet Kostas voor hoe je met de kaars bij de ingang van je huis 3x een kruis maakt voor je met de kaars naar binnen gaat. Ook wij doen dat en laten de kaarsen branden. Het is de bedoeling dat we deze kaarsen, die zijn aangestoken in de kerk, pas weg doen als ze helemaal op zijn, je mag ze niet half opgebrand weg gooien. Wat een mooie avond!!!

Bijna Pasen

Deze hele week zijn er allerlei voorbereidingen voor Pasen. De witte muren moeten worden gekalkt onze muur is ook wit ..., en dus is vandaag de dag daarvoor. Buurman Kostas kortwiekt eerst het onkruid en gras op de plek waar onze auto's altijd staan en daarna wordt er gewit. Met een bezem gaat het ook en na een aantal uren werk is de muur inderdaad een stukje witter dan hij was. Morgen nog even kijken of er nog puntjes van aandacht zijn.

Deze klaproos zag ik vanochtend voor het eerst in onze tuin, wat een prachtig kunstwerkje is dat toch.

Buurman aan het werk

en Leo aan het werk